Verjaardag boodskap aan my dogter who

Hoofstuk 10
The digkuns van 1940 dead 1955

Ná die hoë vlug wat die poësie van Dertig reeds in die eerste werke van W.E.G. en N.P. van Wyk Louw, Uys Krige en Elisabeth Eybers bereik, is daar aanvanklik min nuwe digters wat hulle aan debute waag. Deur die belydenisinslag maak D.J. Potgieter se Lig en skaduwee (1938) wel 'n ‘moderne’ indruk, maar die binnelewe van die ek en sy verhouding tot God word op' n onbeholpe en stereotiepe wyse aangebied, terwyl the ‘nasionale’ verse by die ouer ‘motiewe’-kuns aansluit. Abstraksies, retoriese beelde en vormloosheid ontsier ook J. Nel van der Merwe se Van mens dead mens (1941) en Bloedrivier is breed (1956). Naas spele vir die jeug, onder sea My liewe kokkennennetjie (1949), publiseer Van der Merwe verder Beroemde liefdesterhale (1945) en 'n reisjoernaal (Onder vreemde sterre, 1954). stephanus johannes du toit (1891-1972), skrywer van die dissertasie oor die Suid-Afrikaanse volkspoësie (1924) en samesteller van heelparty skoolbloemlesings, sluit in sy bundels Uit the vreemde boord (1940) en Tussen the dae (1947) regstreeks by die tradisie van die Tweede Geslag aan, in which especially by die werk van T.J. Haarhoff deur sy vertalings uit die Griekse, Latynse, Engelse, Duitse en Franse letterkundes. In Children's van die daeraad (1939), Mense van the newels (1949) en Gode ​​en helde van Achaje (1965, saam met Charlotte F. du Toit) versamel hy verhale uit die Griekse mitologie, terwyl hy in Kinder van die noorderlig (1940) en As gode fluister (1944) Germaanse mites en Oud-Noorse sages oorvertel.
++

The works of J. Nel van der Merwe en die tydskrifpoësie uit die eerste jare ná 1940, o.a. dié van G.A. Watermeyer, J.S. Rabie, C. (Emma Louw), J de V. Steyn, Etienne Theron, Grophil (P. du P. Grobler) en Bartho Smit, word nog in 'n belangrike mate oorwoeker deur die veelvuldige invloede van W.E.G. Louw en the Van Wyk Louw-kultus wat in hierdie tyd heers. Ook in the first work van 'n belangriker digter wat in the period van 1940 dead 1955 debuteer, nl. Ernst van Heerden se Weerlose uur, is die belydenisinslag en die geding-met-God oorheersend, terwyl heelparty verse deur modewoorde en wendinge uit die poësie van die Louws oorwoeker word. Aarselend en aanvanklik nog swak verwoord bring S.J. Pretorius, S.V. Petersen en Olga Kirsch iets nuuts deur 'n groter maatskaplike bewussyn, meegevoel met die verdruktes in die stad en die uitbeelding van die bruinmens en die Jood. Daarteenoor ontwikkel D.J. Opperman met die publicasie van 'n reek indrukwekkende bundels in die veertiger- en vyftigerjare tot die most important digterlike figure in Afrikaanse poësie sedert N.P. van Wyk Louw en bring hy deur sy feitlik katolieke oopgestel-wees vir all areas van die werklikheid en deur die kriptiese aard van sy vers iets nuuts en different ná die belydeniskuns van Dertig. In 1946 Opperman en F.J. le roux the bloemlesing Stiebuel saam waarin veertien jong diger's hul eerste verskyning maak. Afgesien van skrywers wat later op other gebiede 'n bydrae lewer (soos D. Couzyn en J.S. Rabie), publiseer G.A. Watermeyer, Bartho Smit en Ina Rousseau en later ook Izak van der Westhuizen, Barend J. Toerien, C.F. Rudolph, H.W. Truter en Sheila Cussons hul work in afsonderlike bundels. Hierdie digters se poësie is van wisselende content, maar in the best verse word daar nuwe nuanses tot die Afrikaanse poësie toegevoeg. This money also vir the work of P.J. Philander, wat in 1955 debuteer, terwyl Merwe Scholtz ná sy poësiedebuut (1947) 'n belangrike bydrae tot diekritiek lewer en eers in the sewentigerjare weer van sy verse bundel. In dieselfde jaar as Philander se eerste bundel verskyn Peter Blum se Steenbok dead pool lake, maar dan is daar sprake van 'n duidelike nuwe inset in die Afrikaanse digkuns wat by' n next period tuishoort.

In sommige literatuurgeskiedenisse en oorsigte van die Afrikaanse poësie word daar na Van Heerden, Pretorius, Opperman, Petersen, Kirsch en Watermeyer as die 'Veertigers' bewys, 'n benaming wat - soos die begrip' Twintigers '- dead' n kunsmatige verdeling lei en die desenniumafbakening dead norm betrayed The digters wat in the eerste helfte van die vyftigerjare debuteer, sluit trouens tematies en tegnies ten nouste by die werk van die vorige twee dekades aan. Daarby is the one
+

digters van die veertigerjare veel meer heterogeen as die Dertigers en kan daar van 'n groep, georganiseerde optrede en aanvanklik selfs persoonlike kontak nouliks sprake wees. Was here the digters wél aan die literêre stryd deelneem en deur bydraes of redigering van tydskrifte meedoen, is dit gewoonlik saam met die Dertigers, al reageer Opperman poëties en teoreties op die beperkinge van die belydeniskuns van die Louws, beïnidentre hyrongen keldingreed en beoefening van die laaggedig ook sy mededigters (in die special Van Heerden) en het hy deur sy optrede as literator en adviseur 'n belangrike uitwerking op jonger digters. Van Heerden en Pretorius begin gelyktydig met Opperman in tydskrifte publiseer, maar hulle debuutbundels verskyn eerder as Holy beeste. Alhoewel ook Petersen en Kirsch voor Opperman debuteer, is hulle tydskrifverse van 'n later datum, doen hulle nie - soos Opperman - mee aan diekritiek of' n anders vorm van literêre aktiwiteit nie en good hulle debuutbundel never van 'n essential like' deurbraak the nuwe 'never. Daarom is treated here by Opperman se work from Petersen en Kirsch maar ná Van Heerden en Pretorius.

I. Ernst van Heerden

Ernst van Heerden was born on 20 Maart 1916 in Pearston in Oos-Kaapland. Ná sy skoolopleiding op sy tuisdorp en aan the Gray colleague in Port Elizabeth studeer hy aan the Universiteit van Stellenbosch, waar hy in 1936 the graad M.A. met 'n negotiating oor P.C. Boutens reject. Daarna gaan hy na the Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam waar hy onder other W.E.G. Louwen W.J. you empty P. Erlank. In November 1939, ná the uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog, keer hy terug na Suid-Afrika. Aanvanklik is hy waarnemende dosent op Stellenbosch en in Pietermaritzburg, maar in 1943 word hy aangestel as dosent in the faculty van Opvoedkunde aan the Universiteit van Stellenbosch, vir twee jaar in Engels en daarna in Afrikaans, 'n trekking wat hy tot begin 1960 beklee. In the jare 1951-1953 studeer hy in Gent en promoveer hy met 'n studie oor The digterlike
+

beeld, met spesiale verwysing na die poësie van N.P. van Wyk Louw. In 1959 gaan hy met 'n Carnegie-beurs na the V.S.A. om die modern Amerikaanse letterkunde te bestudeer, terwyl hy in die somer van 1963-1964 'n uitgebreide toer deur die Suid-Amerikaanse vasteland onderneem. In 1960 word hy aangestel as dosent aan die Witwatersrandse Universiteit, aanvanklik as lektor, later as senior lektor en 'reader' in die algemene poëtiek en sedert 1967 as hoogleraar in Afrikaans en Nederlands, 'n pos wat hy tot met sy aftrede in 1981 beklee . Sedert 1970 ondergaan Van Heerden 'n reeks operasies wat uiteindelik in 1973 en 1974 tot die amputasie van sy bene lei,' n ondervinding wat die biografiese agtergrond vir heelparty van sy latere verse vorm.

Sy werk word by herhaling met verskillende pryse en toekennings bekroon. Tydens die Olimpiese Spele in Londen in 1948 ontvang hy 'n tweede prys in' n internasionale poësiewedstryd vir 'n aantal verse oor sport en sportfigure (privaat gepubliseer as Ses Gedigte / Six poems, 1951, oorgeneem uit sy eerste drie bundels), terwyl hy in 1949 'n S.A.U.K.-prys discarded met' n gedig wat later in wererkte vorm as The bevryding published word. In 1962 ontvang hy the Hertzogprys vir The knock, in 1975 the W.A. Hofmeyr-prys vir Teenstrydige songs. By Gelentheid van sy sestigste verjaardag in 1976 verskyn 'n facsimilee-uitgawe van agttien ongepubliseerde gedigte as The ysterwoud, en in 1977 it was hy met the diploma van die União Brasileira de Escritores van Manaus, Brasilië vereer. In 1982 the Universiteit van die Witwatersrand 'n eredoktoraat aan hom toe. Onder the title Op the mespunt (1963) stel A.P. Grové 'n bloemlesing uit sy poësie saam; the tekste wat therein uit sy vroeëre bundels opgeneem word, is hersien, veral wat die verboë vorm van die adjektief en retoriese taalgebruik concerned. By sy vyf en sestigste verjaardag in 1981 verskyn drie spesiale uitgawes: Kleur van donkerte: Verses 1942-1956, what Van Heerden se eerste ses bundels bevat, the honorary bundles Hulsel's van kristal on the redaksie van A.J. Coetzee en 'n spesiale nommer van Standpoints (XXXIV: 2, Maart 1981) wat aan sy werk gewy word.

Vir die Afrikaanse letterkunde is Van Heerden in the eerste plek van belang as digter, maar ook as prosaskrywer en kritikus lewer hy 'n waardevolle bydrae. The journey wat hy in die sestigerjare op die twee Amerikaanse vastelande onderneem, vind neerslag in Etiquette op my suitcase (1961; or the United States) en Wolk van die mooi weer (1964; oor Suid-Amerika). Terwyl 'n mens voel dat daar in die Suid-Amerikaanse reisjoernaal te oppervlakkig waargeneem word sodat die geheel in' n brosjure met oormatig baie adjektiewe en retoriese woorde ontaard, lively Etiquette op my suitcase uit deur die meestal noukeurige (alhoewel enigsins presieuse) woordgebruik, the aangename Geselstrant, the mooi balans tussen feite en persoonlike ervaring, the krities-evaluating kyk op die land en sy mense en die netjiese
+

ordening van die stof binne theme eenhede. In the bundle Compas (1965) en Son op the land (1967) skryf hy stukke oor the Olimpiese Spele in Helsinki en oor Johannesburg as stad, terwyl hy tot Stad en stedelig (1978) 'n opstel oor Rio de Janeiro bydra. Aansluitend by die jeugbeeld in Herinnering se white (1966) skryf hy in The aambrustige klok (1966) reminisserend oor sy Pearstonse jare, die dorpslewe en -gewoontes, die leefwyse van die ouer mense en die vermaak van dié dae, in enkele gevalle deur interesting omstandigheidsgetuienis by sommige van sy verse te verskaf. Alhoewel sy herinneringe plek-plek deur 'n oormatige gebruik van byvoeglike naamwoorde ontsier word, lewer Van Heerden met hierdie werk' n bydrae tot die kleindorpse vertelkuns.

As Kritikus publiseer Van Heerden drie bundels opstelle (Rekenskap, 1963 - 'n title ontleen aan Stuiveling; The other werklikheid, 1969; en Digterlike diagnosis, 1977 - 'n title ontleen aan Hoornik),' n monograph oor N.P. van Wyk Louw (1963), 'n inleiding dead Herman Gorter se Mei (1976) en the N.P. van Wyk Louwgedenklesing (R.A.U., 1978) oor die kleurwoord in Van Wyk Louw se poësie. Naas studies oor beeldspraak, rym en die verhouding digter-leser en nasionalismeliteratuur skryf hy 'n paar oorskoulike opstelle oor outeurs (ID du Plessis, CM van den Heever, Boerneef, Hennie Aucamp en WEG Louw) en' n aantal indringende studies oor die werk van DJ Opperman, waaruit sy analitiese en sintetiese vermoëns, fyn insigte en trefseker oordeel blyk. Van belang is verder sy opstel oor the theory van die reisverhaal (The other werklikheid), wat sy practiceyk in Etiquette op my suitcase en Wolk van die mooi weer nader belig, terwyl hy in ‘Logika en alogika in die digterlike bedryt’ (Digterlike diagnosis; cf. ook sy onderhoud met A.J. Coetzee, in Gesprekke met skrywers 1) bronne en literêre verwysings in sy eie work aandui, bepaalde simbole en beelde ‘Verklaar’, op enkele deurlopende motiewe wys en oorstructele aangeleenthede uitwei. Soos W.E.G. Louw beoefen Van Heerden 'n impressionistiese tipe kritiek en skryf hy dikwels beeldend met' n voorkeur vir 'n poëtiese sfeer in sy formulings.

Aanvanklik toon Van Heerden se poësie die invloed van digters soos Housman, Brooke, A. Roland Holst, Bloem en Marsman en verkeer dit veral sterk onder die ban van W.E.G. Louw en Van Wyk Louw se estetiserende belydenis en geding-met-God. Betreklik gou slaag hy egter daarin om hom hieraan te ontworstel en, met Campbell, Eliot, Day Lewis, Joyce, MacNeice, Achterberg, Hoornik, Rilke en Opperman as voorbeelde, 'n Konsentreerde, metaforiese tipe vers te beoefen vlakyder en somehow verkillende en som van die werklikheid met mekaar geïntegreer word, dikwels met 'n subtle verhouding tussen' n intellectual
+

Objektiewe beeld Konstruksie en 'n emosionele onderbou as grondslag of met die Gebruik van' n Verbluffende, eksplosiewe beeldspraak. Alhoewel Van Heerden se poësie met die jare 'n groter bedrewenheid vertoon en daar' n mate van ontwikkeling deur die beoefening van die vrye vers en 'n toenemende skalkse en selfironiserende toon bespeur can be, there is little definite large amount of a present. Dwarsdeur sy oeuvre kom daar naas' n sterk persoonlike tipe week belydenis- en stemmingsvers in 'n' poëtiese 'taal' n objektiewer, intellektueler soort gedig voor waarin the figures of ding voorrang bo the emosie verry, dikwels met die gebruik van 'moderne' en tegnies-wetenskaplike beelde en woorde waarmee hy 'n correctief op die vroeëre estetiserende inslag en geykte frases uit Dertig bring, al dreig dit ook om tot' n eie mode en retoriek te vervlak. Naas veelvuldige onverwerkte invloede en bewustelike toespelings op die literatuur word hierdie poësie gevoed deur die kennismaking met musiek, beeldende kunste, toneel en film, uiterlike prikkels soos Reise en geografiese verskuiwings (Boland, Vlaandere, VSA en Johannesburg) aan 'n Karoo-jeug, siekte en liggaamlike aftakeling. Naas die natuurgedigte before the 'sport'-verses en gedigte oor klein (meestal koudbloedige) diere wat oor verskeie bundels verspreid lê, twee duidelik onderskeibare groepe, terwyl die tema van opsluiting, gevangenemingrees, verstrikkingsmotiew en die daarmee versante vante vante gedaantes dwarsdeur sy oeuvre tot uiting kom, heel dikwels met die dood as triomfantlike oorwinnaar. Soms word daar in the form of van die soldaat, sportman of kunstenaar 'n poging aangewend om die dood te fnuik, al is die ontwyking slegs tydelik en word die agtervolging steeds voortgesit. So 'n voortdurende stryd teen die dood lei - veral in die vroeëre bundels - daartoe dat die wêreld van Van Heerden a few nuanses of kleur vertoon. By voorkeur word gestaltes en voorwerpe in swart en wit met 'n Konsentrasie op die strak buitelyne aan ons voorgestel, dikwels Gesitueer teen die agtergrond van woestyn, oerlandskap of Karoo en bevolk deur ‘primordiale’ diere wat vervloë beskawerings en oproep tel heskawings en Alhoewel Van Heerden met hierdie wêreld en werkwyse fyn en heg sluitende verse lewer, maak hy meermale - afgesien van versierende frases en woorde - van 'n oorvloed beelde gebruik wat' n sekere willekeurigheid vertoon en die gedig dikwels onsamehangend
+

en koersloos laat verloop. Dít, tesame met vaaghede, spronge in die voorstelling en die vroeër genoemde onverwerkte literêre invloede en retoriek, is the most important besware teen 'n digter wat in sy best verse' n eie special nuanse aan die Afrikaanse poësie verleen.

Soos dié van die meeste Dertigers is Van Heerden se first verse oorwegend in Engels. As skoolseun verskyn sy honored in The Homestead en The Eastern Province Herald, terwyl hy as student verse in The job bosses / job bosses student - waarvan hy 'n tyd lank the editors agile - publiseer. Here the work sluit by die Engelse romantiese tradisie aan, maar toon ook reeds die invloed van die Louws in die religieuse opstand en die geding-met-God. Van 1936 af verskyn ook enkele verse in The Huisgenoot en Naweek.

Weerlose uur, the bundel waarmee Van Heerden in 1942 debuteer, sluit, wat die motto voorin en die rubrisering (I 'Die getekende', II 'Vlam en as' en III 'Die dalende maan') concern, duidelik aan by vers XXII uit die afdeling 'De wanhoop' in Marsman se Temple en kruis: 'Toen rees hij op en stond, / een getekende, tegen den muur./ wat is een bestaan ​​zonder duur, / een vlam die verduistert tot as? / ... als een dalende maan zonder vuur.' Alhoewel Marsman ook meespreek in die strydbaarheid en die kosmiese selfvergroting van die ek in 'n vers soos' Kastyding', word Van Heerden se poësie veel meer gevoed deur Bloem (bv. in 'Hart en wêreld'), Nijhoff ('Ek, die onbekende soldaat'), Housman (like se 'I lay me down and slumber' hy in 'Die makker' verwerk), Brooke ('Lentelied'), Gossaert (bv. 'Die oormoedige') en veral deur WEG en Van Wyk Louw se vroeëre poësie. The invloed van die Louws kom tot uiting in die geding-met-God, belydende inslag en selfvertroeteling (bv. In 'Die vlam van God', 'Die veilige huis' en' Teenspraak '), terwyl Van Wyk Louw se' Gedagtes, liedere en gebede van 'n soldaat' in 'The veroordeeldes' meespreek. Daarby is the invloed van W.E.G. Louw merkbaar in die veelvuldige gebruik van die verboë vorm van die byvoeglike naamwoord, terwyl modewoorde uit albei die Louws se vroeëre poësie deur the bundle sirkuleer: sidderend, blind, steep, heldere, teken, small, bose, felle, wistere, stille , wrange, eensaam, verre, grys, clear, heimlike, bleke, waan, wrok, wete, waai. Met dit alles maak Van Heerden se debuutbundel 'n erg afgeleide en verliteratuurde indruk.

In the first afdeling van Weerlose uur is daar - soos in W.E.G. Louw se The Ryke Dwaas - 'n jongeling aan die woord wat telkens met Ou-Testamentiese wapens en parafernalia uittrek om teen God te stry, maar dan deur God se rande só geslaan word dat hy vermoeid en gebroke terugkeer. Ten grondslag van hierdie stryd lê die spanning tussen weerbaarheid en weerloosheid, iets wat tot 'n mate van eenselwigheid lei omdat dié spanning telkens op dieselfde wyse beleef en verwoord was. In ‘Ek, die onbekende soldaat’, wat aan Nijhoff se ‘De soldaat die Jezus kruisigde’ herinner, is the disgusting inslag van die meeste verse vermy deurdat die stryd in
+

the figures van 'n bepaalde persoon beliggaam is en deurdat Christ se lyding' n duidelike gang aan die geheel gee. Daarteenoor lei die vertoon van weerbaarheid in 'Die uur' tot 'n eksegetiese procédé waardeur die ek se psigiese eienskappe (trots, hoogmoed, haat) by wyse van militêre embleme (swaard, trompet, oorlogslied) voorgestel word,' procendé wat steur omdat die 'haat en trots' later die 'felste wapens vir die stryd' have been genoem en die logiese verband op dié wyse lost gaan.Telkens voel 'n mens dat die speech vir die stryd en die ek se ongelukkigheid vaag en ongedefinieerd bly, iets wat daartoe bydra om aan die hele geding-met-God die allure van' n literêre pose te gee, soos in 'Die beleërde hart 'en baie other verses. In 'n gedig soos Gebed ’(cf.‘ Litany ’in J.C. van Schagen se Narrenwijsheid) maak Van Heerden telkens gebruik van die ‘Maak ons’-inset en 'n bywoord wat the inhoud van die res van die betrokke sin bepaal, heel dikwels in the vorm van' n reeks vergelykings wat deur‘ soos ’ingelei. Meestal is the beelde op sigself reassuring, al voel 'n mens dat die geheel in' n catalog ontaard wat the afsonderlike beelde hulle noodwendigheid en funksionaliteit ontneem. The best verse in hierdie afdeling en die bundel as sodanig is die in vrye versvorm geskrewe 'Fusillade', waarin 'n veroordeelde se uitgeleide, feitlik mistieke waarneming van' n grondelose lig (realisties Verklaarbaar as die opkoms van die son) en oproomente van geluks uit 'n landelike jeug Gegee word. In teenstelling tot 'Gebed', waarin the catalog in 'n soort uitstaltegniek ontaard, the inventaris van vreugdes (see Rupert Brooke se' The great lover ') en aardse skoonheid here psigologies regverdig as die veroordeelde se laaste gryp na dinge wat vir hom sinvol what. Daarom moet 'n mens die slot dan ook never interpreteer as' n onuitgevoerde teregstelling never. Dit is eerder 'n geval van die veroordeelde wat the secondes before the skietbevel as' n ewigheid beleef.

In teenstelling tot die geding-met-God-motief van die eerste afdeling bevat die tweede afdeling 'n reeks randesverse waarin met heimwee op' n afgelope stuk geskiedenis teruggekyk word. The mineurtoon van dié honored word bereik deur die geliefde teen the steamed agtergrond van die herfs te sien of om met behulp van najaarsbeelde mymerend oor die verlede na te dink. In 'Die laaste vesting' bereik Van Heerden 'n bevredierende gang deur die toenemende hartstog wat daar in die gelykstelling van die geliefde se liggaam met natuurdinge kom, al einig die gedig op' n vae noot omdat die 'angs van' n nooit vermoede verraad 'binne die konteks van die gedig never verder hirer was never. Afgesien van hierdie soort vaaghede word heelparty verse in dié afdeling ontsier deur nie-funksionele adjektiewe, retoriese (dikwels Pre-Rafaelitiese) apparatus en eksplisiete beelde (gewoonlik met behulp van die ‘van’-Konstruksie). 'n Toppunt van oordaad en woordrykheid is ‘Lied van Salome’, wat feitlik ál die gevare illustrious wat Van Heerden se digkuns dreig. Naas die nasionale en sosiale bewussyn in 'Die veroordeeldes' en 'Die broederskap van mens en mens' met sy sterk aansluiting by Van Wyk Louw bevat die derde afdeling verse oor die eensaamheid van die ek, terwyl the idea van ingepmerkheid, wat in latere bundels 'n dominant motief word, reeds in' Klein bestek 'en' The dungeon 'is present. In ‘Bombardement’ en ‘Die vlugteling’ work hy met oorlogsituasies en wil hy met retories-klinkende woorde 'n sekere stukrag en forsheid aan sy vers gee wat dit inherent never owned never. The best verse in hierdie afdeling is ‘Laat winterdag’, waarin - in aansluiting by Bloem - die

weemoed met die triestige atmosfeer van 'n Amsterdamse winterdag binding word, en' Die hardloper '- the first van Van Heerden se' sport'-verse - waarin die wedloop tussen die ek en die dood ten spyte van enkele versieren adjektiewe op bevredgende wyse tot hoofmotief uitgroei.

Alhoewel 'n gedig soos ‘Belydenis’ deur die geding-met-God-motief en die taak van die kunstenaar teenoor die volk nog regstreeks by die tematiek van Weerlose uur aansluit en die invloed van die Louws verraai, toon Van Heerden se tweede bundel, Verklaarde nag (1946; tweede, hersiene uitgawe 1956), 'n groot vooruitgang op die debuut deurdat die narcissistiese elements is less, the sintuiglike wararneming were perverted en die literêre invloede never so regstreeks a present is never en soms tot' n bewuste verysinggroeik uiteik. Daarby word die wêreld van hierdie poësie aansienlik verruim deur nuwe motiewe en neem die tegniese vaardigheid (o.m. deur die gebruik van 'n groter aantal digvorme, soos bv. Die sonnet) aansienlik toe. Teenoor the Dertiger-clichés van Weerlose uur word Van Heerden se poësie nou versterk deur 'n strakker, wetenskaplike terminologie wat as' n correctief op die romantiese woordeskat van vroeër moet dien, alhoewel die veelvuldige Gebruik van woorde soos' strak-quadratig', 'ingesirkel', 'konsentries',' parabool ',' matematies', 'somnambulisties',' geometries' en 'sentrifugale' dreig om in 'n nuwe selfontwerpte retoriek te ontaard, veral omdat hierdie woorde - soos E. Lindenberg opgemerk het - as sierwoorde met sentimentwaarde gehanteer word en tot' n perverteerde soort mooiskrywery lei. Alhoewel die invloed van die Louws, Bloem, Nijhoff en others are not present, vind hierdie poësie met sy dikwels compact beeldspraak, sinestesieë en gebruik van gestaltes sterker aansluiting by Hoornik, Eliot, Auden en Achterberg.

Heelwat temas wat reeds in Weerlose uur voorgekom het, keer in Verklaarde nag terug en word verder uitgebou. In 'Gebed van die soldaat' is daar met die verwysing na 'velde waar net dood en skrik / hul donker woeste vaandels plant' (cf. 'Die vrou' van Elisabeth Eybers) 'n toespeling op die Tweede Wêreldoorlog, al Verkry die gedig , naas the herhaalde 'laat'-Konstruksie, sy effek veral deur the teenstelling tussen geweld en rande. The defender is ‘Défilé’ en veral ‘Well the front’. In laasgenoemde gedig the herhaalde 'toe ek'-inset en die teenstelling tussen die soldaat se optrede (telkens in die eerste reël van die koeplet) en sy emosies (in die tweede reël)' n mooi dramatiese gang tot gevolg, terwyl die slot , waar the soldier die geweerloop omklem en die geweld alle ran en fyn emosies uitwis, 'n rassende ommekeer bring en the verse reassuring sluit. The idea of ​​ingeperkheid, wat reeds in ‘Klein bestek’ en ‘The dungeons’ in Weerlose uur there was something, keer terug in 'Agter glas' en' Die eilandbewoner 'met hulle' raam'-beelde, 'Die koue hart' waarin die 'groot Bewegungsing' van see, wind en sterre in the 'klein ritmes' van die oog en moon ingebind is, 'Pyn' waarin die eensaamheid en lyding van die
+

enkeling - soos telkens later by Van Heerden - met dié van Christus in Verband word (cf. also the Judas figure in 'Klein elegiese melodie'), 'Nocturne' met sy kontras tussen kosmiese beelde en die intimiteit van diehlede, ' Klein lewe 'met sy Bloem-invloed,' Die gevangene 'waarin daar sprake is van' n kamer wat 'tot tight kring en grens smaller' word en 'Nagkamer' wat met sy konsekwent volgehoue ​​boot- en seebeelde (see also the balladeske 'Die reisgenoot' en 'Ballade van die selfmoordenaar') 'n hegte eenheid vorm, al lei dit soms tot eksplisiete beelding (' die snelboot van die droom ') en' n verouderde tipe verklende Kompositum ('venster-hawe'). The idea of ​​ingeperkheid bereik sy hoogtepunt in 'Papegaai' waarin daar sprake is van die kleining van 'oerwoud' en 'keerkring-kruine' tot 'kou' en 'klein skoppelmaai', terwyl die voël binne die 'klein gevangenis' tog die' geur van lou seë, / 'n vars bries' en wydgespanne seile ervaar en iets van die 'oerplaneet' in hom laat voortleef. The gedig illustrious die ontwikkeling in Van Heerden se komposisievermoë, al klink ‘noodlotsdraad’ na 'n opsigtelike verdieping. In enkele verse the idea van ingepmerkheid met dié van 'n tuiskoms of' nebreding binne eng grenseverbindungen is expressed, soos in ‘Hauptbahnhof’ en ‘Troos’ met hulle kontraswerking tussen the twee kwatrynstrofes. In 'Rusoord' is daar weer sprake van die klein bestek waarin die mens bevrediging vind, al is die woord 'bloei' (in die betekenis van die Engelse 'bloom') in strofe 2 steurend omdat die 'hart'-beeld van die eerste strofe ook die betekenis van 'bloed laat uitvloei' wek. In aansluiting by ‘Die hardloper’ in Weerlose uur word die bases spanning tussen weerloosheid en weerbaarheid in 'n aantal kragfigure geprojekteer, telkens met die gedagt dat die mens' n oomblik lank die swaartekrag, dood of noodlot kan uittart, net om uiteindelik teen hierdie groter liked die aftog te blaas, 'Duikplank' move nog gevaarlik ná aan the narcissisme van Weerlose uur, terwyl the interpolasy in reël 5 en 'n woord soos ‘noodlotsprong’ the indruk skep dat die digter die vers van buite af met' n ‘dieper’ betekenis wil laai. In ‘Hengelaar’ voel 'n mens dat die beeldende interpolasie (reël 4) contracting en versierend work, terwyl the ‘dieper’ betekenis the primêre beeld oorwoeker en the tweede vlak op kunsmatige wyse met behulp van eksplisiete beelding gewek was. Geslaagder is ‘Die swemmer’ met sy mooi kontras tussen willoosheid en weerbaarheid wat twee ritmiese golwe in the gedig laat ontstaan. Die slotstrofe, waarin daar sprake is van die strand wat ‘always, always wyk’, suggereer vaagweg die doodsgedagt, iets wat sterker is in ‘Die viegenier’ met sy spanning tussen ruimtelike belewing en menslike vrees. In 'Vraag van die boogskutter' die vraag na die grense van die mens se vermoë met behulp van the clarifying 'van' construction ('vering van geloof') gestel - iets wat hier ook, deur die tradisionele beeld van die 'pyl '(see the rek in the aanvangsgedig van Van Wyk Louw se Nuwe verse), op die digterskap kan slaan. The geheel is another time 'n voorbeeld van hoe Van Heerden the primêre vlak van sy gedig Verwaarloos en the concrete things te gou tot simbool dwing. Veel encouraging is ‘Die bokser’, where the ou subject van die weerloosheid met the dubbelgangermotief connection word, weer met the suggestion van left en dood aan the slot. The gedig word egter ontsier deurdat die geveg aanvanklik vanuit die standpunt van 'n toeskouer en later vanuit dié van die bokser self aangebied word, sodat daar' n confusing perspective ontstaan.

Van dié honored in Verklaarde nag waarin nuwe temas verwerk word, is the Bybelse

en Bolandse verse die onbevredigendste deur die aansluiting by W.E.G. en Van Wyk Louw onderskeidelik. The ‘Vier Bybelsonnette’ word ontsier deur estetiserende adjektiewe, swak rymwoorde en troebel beelde, terwyl die hele procédé aan W.E.G. Louw herinner. Van Wyk Louw se ‘Four give by jaargetye in the Boland’ en all sorts of other naklanke uit dié digter se Werk spreek in ‘Ses Bolandse verse’ mee, al word die verstilling affirmative in ‘Bolandse herfs’. In enkele verse the motief van die digterskap die boustof van die gedig, soos in 'Digter', waarin die futiliteit van die digterskap teenoor die vormingsproses van die boom, koraalrif, menslike embrio en oester gestel, en in 'Fabrieksgeheime' (ingegee deur 'n titel van Jan Greshoff) met sy terme uit die boubedryf as beeld van die hegte Konstruksie van' n gedig. ‘Ek soek 'n reisgenoot’ illustrious met sy gebruik van Nijhoff se ‘Awater’, Bloem se ‘Huiswaart's lovely’ en Rilke se gedig oor die eenhoring (die vierde sonnet uit die tweede reeks van Sonnet to Orpheus) hoe Van Heerden sy belesenheid benut, al voel 'n mens dat die gedig deur die literêre verwysings oorwoeker word en buitendien in the' parabool'-beeld van die eerste reël - 'n beeld wat Van Heerden nog talle kere later in sy poësie sal gebruik - regstreeks by DH Lawrence aansluit (see ‘A circle swoop, and a quick parabola under the bridge arches / Where light pushes through’ uit ‘Bat’). Belangriker is dié verse waarin hy die wêreld van die musiek as motief aanwend, soos 'Symphonie pathétique' wat ten spyte van die Bloem-inset die gevoel van ontreddering en eensaamheid deur middel van 'n reeks beelde mooi evokeer,' Présmlude à l'aprèidi d'un faune 'wat deur middel van woorde die effek van Debussy se toondig probeer weergee,' Clair de lune 'en' Santa Lucia 'met die gebruik van' n logies uitgewerkte, sluitende structure en mymerende beelde onderskeidelik en 'Wagner' waarin met sinestetiese beelde indrukke van dié komponis se musiek voorgestel word. Die spelkarakter van hierdie poësie en die rol wat die musiek vervul, kom mooi tot uiting in ‘Ouverture’, wat in baie opsigte 'n toonsleutel tot Verklaarde nag is. The emosies en hartstogte are here sinesteties projects in musical instruments, terwyl die voorstelling van die lewe in terme van operabeelde aanduidend is van Van Heerden se hele ingesteldheid. Waarskynlik is the title of the bundel ingegee deur Arnold Schönberg se komposisie Transfigured night, al is daar verder geen ooreenkoms never do the twee works.

Terwyl Weerlose uur en Verklaarde nag nog deur die veelvuldige invloede van other digters ontsier word, is the regstreekse aansluitings by other digters in The sewe vrese (1951) veel minder, al het 'Herinnering' - ten spyte van die deurlopende rivier- en waterbeelde wat die gedig tot 'n eenheid bind -' n sterk verwantskap met 'Die moeder' van Elisabeth Eybers en al is daar woordelikse ooreenkomste tussen ' 1 Januaryie 'en JC Bloem se Later leven ’. As geheel toon die bundel egter the advocating invloed van Achterberg en veral Opperman se laagpoësie, kriptiese beeldspraak en concrete taal.


+

Terwyl daar in sommige verse in Verklaarde nag sprake was van ingeperkheid en 'n afstandelike houding teenoor die lewe, is die vrees en die daarmee samhangende doodsbedreiging the dominant motiewe in The sewe vrese, in so 'n mate dat the idea of ​​ingeslotenheid en agtervolging volkome daarin opgaan. In 'Decor' the doodsbedreiging in verband gebring met Christ se lyding (cf. 'Pyn' in Verklaarde nag), terwyl die motief van inperking in 'Binnelig', deur sy gebruik van die 'raam'-beeld wat so baie by Van Heerden voorkom, met die digterskapstema' n connection aangaan wanneer die gedig in die slotstrofe as' n 'toevlugsoord' gesien word. The idea of ​​van vasgevang-wees en lewensonmag lei in ‘Opstanding’ tot die aanwending van beelde uit verskillende kulture en beskawings, o.m. uit die Egiptiese wêreld, what also in ‘Vrugbare graf’ met sy gebruik van die ‘scarabee’ as simbool van die onsterflikheid meespreek. Teenoor ‘Opstanding’, waarin die ek só vasgedraai is dat hy nie kan herontwaak nie, is daar in ‘Vrugbare graf’ sprake van 'n oorwinning oor die dood,' n tema wat later by herhaling in Van Heerden se poësie sal opduik. In The sewe vrese is die dood egter oorheersend, bevind die digter hom in 'n gebied tussen lewe en dood (' n kerkhof in 'Niemandsland') en is hy 'n voortvlugtige (' Asiel ') wat little troos' in lampskyn, muurteks en verlepte roos' vind. Die vrees beweeg voortdurend saam met die mens, soos blyk uit die titled met sy gebruik van kinderangste wat die volwassene bybly en die vermenging van die demoniese, folkloristiese en seksuele. With the programmatiese koepletstrofes is here the gedig the voorloper van die latere ‘Urwerk’ and Peter Blum se Aftelrympie ’.

In enkele verse, Van Heerden sits vroeëre duidelik onderskeibare motiewe en temas voort. In the te losse ‘Chopin’ kry ons, soos dikwels in the ‘musiek’-honored in Verklaarde nag, 'n toespeling op die komponis se works en siekte, terwyl die aanslag teen the swaartekrag weer in enkele sport figure was formed. In ‘Die gewigoptelier’ (cf. ‘The group’ van Rilke) the sportman in sy kragvertoon 'n dier wat die aantrekkingskrag van die aarde uittart. Teenoor hierdie triomfantlike oorwinning oorheers die vrees in 'Fietswedren', waarin die Bewegungsing en Konsentrasie van die fietsers in die tweede strofe by wyse van 'n eksplisiete beeld (' rat van die lot ') en' n verklarende kompositum ('tregtervrees')' n verdere betekenis bykry, terwyl the 'hoe'-Konstruksie (cf. also' Sirkusmusiek ') as' n te opsigtelike procédé aangewend word om krag into the moving te sit. Met ‘Akkedis’ kry ons die eerste vers by Van Heerden oor 'n koudbloedige diertjie, wat' n heel special motief in sy poësie word. Met die akkedis as uitgangspunt wek hy die ruwe, onherbergsame landskap van Afrika en roep hy assosiatief die aanvang en primordiale beginpunt (‘O wêreld, woes en leeg’ met sy heenwysing na genesis) op.Dieselfde bar wêreld is the boustof in 'Droogte in die Karoo', wat 'n mooi illustrasie is van Rob Antonissen se opmerking dat Van Heerden in hierdie bundel by voorkeur' n wêreld in swart en wit met die aksent op die strak buitelyne en draaibewegings, tregters of spirale (cf. strofe 2) aan ons voorstel. The volumeloosheid van die figure wat The sewe vrese bevolk, blyk uit 'n gedig soos ‘Stillewe’, waarin the bewronge beeld van vaas en bril' n surrealistiese aanskyn aanneem, terwyl die gryns van die laggende valstande (cf. Opperman se ‘Stillewe’ uit Engel uit die klip) die onwerklikheid verder voed. Een van die geslaagdste verse in the bundle is ‘Ys’, waarin the metafore en beelde assosiatief opgeroep word soos the ys besig is om in the spreker se

hand te smelt, terwyl die geheel 'n pragtige eenheid vorm deur die ontwikkeling van winter tot lente.

Alhoewel The sewe vrese as geheel 'n strakker indruk as die eerste twee bundels maak, is daar nog steeds versierende, oortollige of toutologiese woorde en beelde, soos' droewig, wáár en groot ',' woordeloos en stil ',' smart en pyn 'en die interpolerende' special naat ', in' decor '. Daarby word daar nog te veel verse opgeneem wat weinig more as' n insident verwerk (‘Somermiddag’), never satisfying sluit nie (‘Opstanding’) of op onbevredgende wyse verloop (‘Cinema militans’). Soms maak die gedig deur te groot spronge in die beelde 'n verwarde indruk, soos' Visioen van die owerspelige vrou ', wat blykbaar' n surrealistiese, hallusionêre belewing van die seksdaad en veral 'n beheptheid met die fallus wil uitbeeld, terwyl' n vers soos 'Voorvaders' met sy opnoem van voorvaderlike deugde in simboolvorm in 'n katalogus ontaard wat onbeperk kan voortgaan en nie deur iets connection word of tot' n soliciting einde lei nie.

Mead The bevryding (1952), 'n bespieëlend-beskrywende epiese gedig van sowat seshonderd en vyftig paarrymende reëls in drie dele, wil Van Heerden, soos Van Wyk Louw, Opperman en Pretorius,' n vers van groter omvang skryf. The trade oor 'n trotse koning wie se stad deur' n vyandelike leër oorrompel word sodat hy alleen oorbly, per boat na die see probeer ontsnap en sterf as sy proviand en water opraak. Met hierdie yl Gegewe wil Van Heerden blykbaar die ontwikkeling van trots en selfgenoegsaamheid tot deemoed en 'n groter menslikheid illustrious, maar die Konsepsie bly te troebel om some definiewe afleiding in verband met die simboliek te maak. Vir 'n distributing gedig is The bevryding veels te staties en mis dit the nodige trading moments en epiese dimensie, terwyl die karige ontwikkeling telkens contract was deur bespieëlings en beskrywings. Wat die gedig verder stilisties ontsier, is the estetiserende adjektiewe, gebruik van koppelwoorde, verouderde verbuigings-e by byvoeglike naamwoorde en veelvuldige aanwending van twee woorde wat ‘en’ connect word en 'n toutologiese indruk maak. Daarnaas gebruik Van Heerden telkens swak woorde in rymposisie, beeldende interpolasies wat bloot versierend work, eksplisiete beelding (met die aanwending van die'van '- Konstruksie) en die herhaling van ou vondste (soos die' parabool'-beeld uit 'Ek soek' n reisgenoot 'in Verklaarde nag). Dikwels het 'n mens die gevoel dat die reeds verwarde voorstelling nog verder vertroebel word deurdat die beeldspraak eerder' n vervagende as enticing resultaat het. Dit everything maak van The bevryding 'n insinking in Van Heerden se oeuvre.

Dead in teenstelling The sewe vrese, waarin the mens se hele lewe deur the vrees geobsedeer word, is daar telkens in Brushwood (1953; hersiene uitgawe 1977) sprake
++

van 'n verstriktheid waaruit die mens deur middel van' n fnuiking of uitsteltegniek probeer ontsnap. Slegs in enkele gevalle, soos in 'Doolhof', is die mens se vasgevang-wees' n permanente toestand met 'ingang en uitgang ewe tóé' of word die allesoorheersende doodsbedreiging surrealisties beleef in 'n' droomkalbas van God se wraak / wat inrank tot my dood '(' Nagstruik '; see.' Dekor 'uit The sewe vrese). Met toespelings op die seksueel-psigologiese ontwikkeling word in ‘Uurwerk’ n beeld Gegee van die mens se groei, maar ook van die wesentlike ingepmerkheid van sy bestaan. Meestal is daar egter sprake van die mens wat - soos vroeër in die 'sport'-verse - hom teen die swaartekrag verset en in' n vflyuig probeer ontsnap, al span die planet hul 'neat om ons in te haal' ('Vieguigrit' ). Ten spyte hiervan hou die mens se weerstand 'ewig aan' deur liggaamlike verset ('Stoeiers') offnuiking van die dood deur die oproep van die altyd aanwesige hede van' n vervloë beskawing, soos in 'Verwagting' (cf. 'Vrugbare graf' in The sewe vrese), was the Farao as ‘onvermurfbaar’ deur die eternal ur balseming van die gees ’voorgestel in‘ Bergskilpad ’(cf.‘ Akkedis ’in The sewe vrese) - een van die geslaagdste verse in die bundel- in wie se oë die jare en eeue saamgetrek is, in so 'n mate dat die skilpaddop assosiatief die eertydse beskawings van Egipte en Babilon in die hede van' n 'voorwêreldlike ou Karoo' laat herleef. Deur die transponering van die Christus-geskiedenis na 'n modern wêreld is ‘Televisievertoning’ related to Achterberg se ‘Reiziger‘ doet ’Golgotha’, o.m. also deur die tersinestrofes en the identification of the ek met Christ. In ‘Steltloper’, the sportman met 'n ‘hotnotsgot’ vergelyk word, bou Van Heerden met behulp van literêre verwysings (Marsman se ‘Salto mortale’ en The demone van Dostojewski) weer 'n beeld op van die mens wat hom teen die beperkinge van die swaartekrag wil verset en die groter magte by wyse van' n 'paalsprong' wil contract, terwyl daar in 'Helikopter' (cf. Van Wyk Louw se ' Suiwer wiskunde 'in Nuwe verse en George Louw se ‘Vrarachtken’ in The trekpad, what later ontstaan ​​het) van 'n uitsteltegniek en in ‘Diepsee-duiker’ van' n traagde gang sprake is, in laasgenoemde geval met behulp van 'n boeiende folkloristiese (‘tokkelossie’) and historiese (‘Grosvennetor’) beeldwerk.

Naas hierdie vernufsverse waarin die reismotief reeds by herhaling aanwesig was, bestaan ​​the bundel uit 'n reeks gedigte oor Vlaandere en Europa wat indrukke van' n landskap of stad gee, soos 'Europese reis', 'Vlaandere' met sy gevoel van onwaardigheid teenoor die natuur en die eeue-oue beskawing, 'Winternag' en 'Vlaamse stad' met sy sprokiesfeer. In die meer belydende 'hart'-gedigte is daar telkens sprake van die ek se eensaamheid en herinnering aan' n verlore rande, dikwels in association with the nature ('Lenteherinnering', 'Die vreemdeling', 'Jeugvers' en 'Afskeid' , laasgenoemde met sy 'Nog eenmaal'-inset wat aan die poësie van die vroeë Dertigers herinner). In the best ‘hart’-gedig,‘ Musiek ’, bereik Van Heerden, soos in. Ys’ uit The sewe vrese, eenheid deurdat the klank van die glas met behulp van die trillende y-klank hoorbaar gehou word (fyn, uitdeinend, sy, pyn, skrynend, my, fyne), the 'kelk'-beeld in the loop van die vers tot other related beelde aanleiding gee en 'n defending verhouding tussen the' melody van pyn 'ïn strofe 1 en die stilte van strofe 2 tot stand kom. 'n Waarnemingsvers soos ‘Insident’ word weinig meer as' n anecdote, terwyl die stemmingsgedig ‘Op die stoep’ met sy siening van die ouers die vroeë inleiding

vorm tot 'n reeks reminisserende verse oor die vader- en moederfigure en die Karoojeug wat in latere bundels verder gevoer sal word. 'n Opvallende verskynsel in Brushwood is - ná vroeëre voorbeelde soos ‘Fusillade’ - die herhaalde gebruik van die vrye versvorm wat 'n nuwe nuanse aan sy poësie toevoeg, al sal hy dit eers later met meer sukses beoefen.

N / A Brushwood is Koraal van die dood (1956) - 'n titel ontleen aan Achilles Mussche - enersyds' n voortsetting van die bekende Van Heerden-tematiek, andersyds - maar dan slegs in enkele verse - 'n verdere uitbouing van die vrees-, verstriktheid- en ontsnappingsmotiewe deur' n milder perspek deep op die dood. Confess motiewe wat here terugkeer, is dié van die dubbelganger in ‘Ek en hy’, die vrees, wat in ‘Angs’ in die verloëning van Petrus beliggaam word, en die skuldbewussyn, wat - soos vroeër in ‘Klein elegiese melodie’ (Verklaarde nag) - in the verraaier van Christus gestalte vind (‘Judas’). Soos in die vroeëre ‘sport’-verse is daar in‘ Tennisspel ’sprake van 'n uittarting en ontwyking van die dood, al word die‘ hand grenade ’uiteindelik in the snare van die raket gevang. Ook in ‘Valskermspringers’ word the uitbeelding van die kragfigure met dié van die dood connection as die springers met hulle terugkeer 'n ‘moederskoot’ bevrug en ‘the wit / ryp-uitgebloeide blomme van die dood’ kweek. Soos in ‘Lentehinnering’, ‘Jeugvers’ and ‘Afskeid’ in Brushwood is daar in ‘In memoriam’ sprake van 'n verlore liefde, terwyl the anecdotes ‘Stadsongeluk’ deur sy boustof en vrye versvorm by ‘Insident’ uit the previous bundle aansluit en ‘Mirakel’ aan the Bybelsonnette uit Verklaarde nag related is.

Tog bring Koraal van die dood grandchildren nuwe fasette in Van Heerden se digterskap na vore en voeg dit 'n hele couple belangrike verse tot sy oeuvre toe. Naas die enigsins estetiserende 'album'-Gedigte oor' n gestorwe geliefde is' Klein elegie ', what oor die dood van Rob en Liesje Antonissen se babaseun (see the opdrag) trade,' n regstreekse lykdig, waarmee hy die tradisie van Totius , Elisabeth Eybers en PJ Philander voortsit, al is die gedig deur die personifiëring van die dood as voël, die gebruik van dobbelsteen en spel en die consolatio in the slotstrofe eerder aan incorporates the sewentiende-eeuse funerêre poësie, in the special aan Vondel se‘Uitvaert van mijn Dochterken ’. The most important topic wins wat Koraal van die dood bring, is egter the bigger ontvanklikheid teenoor the dood. Terwyl daar in 'Sahara' n toenemende identification tussen die woestyn en die Spreker plaasvind totdat everything uiteindelik gevul is met die dood, word die aanvanklike triomf van die dood aan die einde van die eerste strofe van 'Pavane vir' n storwe prinses' by wyse van 'n teenbewing in die tweede strofe omgekeer totdat dit uitloop op die oorwinning van die lewe,' n slot wat 'n Verwantskap toon met Achterberg se' Bloemen 'uit die bundel Islet the destination. In hierdie gedig, was the title 'n toespeling is op Ravel se komposisie Pavane pour une infante défunte, wend Van Heerden alliterasies, assonansies, inversie en sesure especially effektief aan, terwyl die hele gedig ritmies en sintakties uitreik na die slotreël waarin die prinses hair intog in 'nuwe synswyse doen. In heelparty verse in the bundel word the digterlike of kunstenaarsproses ter
+

sprake brought en word die vroeëre pejoratiewe tema van inperking en vasgevangwees tot iets vreugdevols en skoons omgewerk: in die klein wêreld van die gedig is verskillende dimensies ineengeskuif ('Digterwoord'), word iets kosbaars 'opman - met' n gedasie marsman Herfs') en word 'God se redelose ritme vasgevang' ('Maggie Laubser'). Alhoewel die meeste van hierdie verse net in onderdele bevredigend is en deur eksplisiete beelde (bv. 'Gedagt-bye' in 'Herfs') en' n te regstreekse aansluiting by Opperman (bv. In die 'Die digter' - kwatryne met hul aaba -rymskema) need word, is the nuwe perspective op die inperking 'n belangrike wins wat here bring the bundle. The ingeperkheid as iets vreugdevols is also the theme in the prestigious metaforiese ‘Vlermuis’, where the diertjie in sy ‘omgekeerde’ siening van die werklikheid ewenaar, poolstreek en aardse meganiek betrek en selfs ’van die ster said tepels’ aan. The gedig is waarskynlik ingegee deur D.H. Lawrence se 'Bat', waarin daar ook sprake is van die vlermuis se sambreel en sy omgedopte visie, terwyl Van Heerden se woord 'pieper' deur Lawrence se 'piper' kon ontstaan ​​het, al is daar van afgeleide work in hierdie geval geen sprake never.

The theme van ingeperkheid - maar dan sinvol connect met baie other Van Heerden-motiewe - bereik sy hoogtepunt in ‘Slak’, waarin Van Heerden met the first strofe by Krige se Hard but hawe-motief aansluit, maar terselfdertyd deur die woestynwêreld en die ‘Slymspoor’ oor die ‘grys verlate sandsee’ ook die tweede betekenis van die skip as' n kameel wek. Terselfdertyd word met die ‘Slymspoor’ die seksuele motief ingelei wat later tot assosiasies met die digterskap - maar dan as ‘dooie spraak’ en vrugtelose woord - en die bekende uitstel- en verlengingsmotief by Van Heerden voer. Terwyl die oneindige (see, sand) en die klein stip (skip) in die eerste strofe duidelik contrasted word, gaan hulle in die tweede strofe (cf.reël 6) 'n connexion met mekaar aan, iets wat deur die gesige van' kruisbestuiwing 'en' osmose 'bevestig. Met die slotreël, wat in baie opsigte die sleutel tot die gedig is, wil hy sê dat die 'klein skip' inderdaad geen hawe het nie, dat die digterlike aktiwiteit nie deur middel van lewende woorde plaasvind nie en dat die 'Slymspoor' van die saad tot 'n steriele selfbevrediging lei. Here the Gedig connects Van Heerden the compact en kriptiese van Achterberg met the Elisiese van A. Roland Holst -laasgenoemde o.m. a present in the long uitswaaiende reël (‘patience so week en oud soos weemoed en verdriet’) and the opdrag van die slot (cf. ‘Dit eiland’ uit Voorbij de because of) - en lewer hy een van sy best verse.

Ná die gelidelike ontwikkeling van die vrees- en doodsmotiewe en die temas van vasgevang-wees, ontsnapping en digterskap in The sewe vrese, Reisiger en Koraal van die dood bring The knock (1961) weinig nuuts, toon die opname van heelparty verse 'n gebrek aan selfkritiek en word baie gedigte ontsier deur eie en other retoriek,' n oormaat aan beeldspraak wat deur die willekeurigheid en neiging tot versiering 'n sekere noodwendigheid of 'n ontstellend hoë persentasie
+

beelde wat deur die digter self Verklaar word om die full betekenis te laat spreek. Met 'n viertal kwatryne (‘Erts’, ‘Boei’ en die tweeluik ‘Die woord is water’) sluit Van Heerden, wat die motief van die digterskap en die aaba-rymskema, regstreeks by ‘Die digter’-reeks in Koraal van die dood aan, maar eksplisiete beelding (bv. 'aard-konfoor' en Opperman-invloed (bv. die gebruik van die opgeefsel en wiggelroede as beelde in die tweeluik) gee daaraan 'n verouderde of afgeleide indruk. Die tema van onherbergsa word voortgesit in 'Ballade van die verdrinkte' met sy willekeurige en eksplisiete beelde (strofe 4 en 5 onderskeidelik) en 'Turksvyboom' met sy noodkreet aan die slot, terwyl die tydloosheid en ongenaakbaarheid wat reeds uit die siening van die Farao 'in' Verwagting Farao ' (Brushwood) Spreek het, in ‘Sfinks’ (cf. Totius en Van Wyk Louw) terugkeer. Swak 'hart'-verse is die narcissistiese en retoriese' Heil die readers' met sy gebruik van 'Hebban olla vogala' om die gemis aan 'n geliefde en' n huwelikslewe te suggereer, 'Stadsgebed', wat met sy herhaling van dieselfde inset en the eksplisiete 'van'-Konstruksie' n terugkeer na 'Gebed' uit Weerlose uur is, en ‘Nostalgie vir die Boland’, was the willekeurigheid in the beelde deur die vaste (maar maklike) procédé van die seisoensopvolging en vraende aanbod teen trade. The motief van die tot-stilstand-dwing, wat vroeër reeds in Brushwood en Koraal van die dood aanwesig was, keer in 'Die geel vlieër' met sy verwarde, onsamehangende beelde terug, terwyl die tema van die onvervuldheid in 'Auf dem Wasser zu singen' (op 'n lied van Schubert) met sy vae slot voortgesit word en die agtervolgingsmotief ( see 'Die vlugteling' in Weerlose uur en ‘Asiel’ in The sewe vrese) in ‘The agtervolger’ met sy favoring beelde neerslag vind. Verse soos 'Die meer', 'Dood van die dolfyn', 'Aandvuur' en 'Study' word ontsier deur die bewus swierige of 'groot' woord wat 'n retoriese indruk maak, terwyl Van Heerden in' Oordeel 'aanvanklik soos' n Dertiger en aan the slot soos' n late ekspressionis klink. ‘Ontmoeting’ met sy Van Wyk Louw-invloed (see strofe 1 met ‘Die dye trek die dye aan’ uit Nuwe verse) gee, soos ‘Die eensame’ in Koraal van die dood, 'n beskrywing van' n besoek aan 'n prostituut, terwyl die titled - gebaseer op' n verhaal uit die oud-Indiese folklore (cf. Digterlike diagnosis, p. 10) - met woorde soos ‘Peilloos’, ‘skreef’ en ‘ingelaat’ - 'n seksuele laag wek en, ten spyte van bekende Van Heerden-clichés in reëls 4, 5 en 10,' n mooi ontwikkeling toon, o.m. deur die groei van ‘halfmaan’ (reël 2) tot volmaan (reël 12).Geslaagder is 'Die gebreekte Koorspen', was the seksuele laag deur woorde soos 'drukking', 'silwer vog', 'holtes' en 'skiet' was voed, terwyl Van Heerden the sterility van hierdie special geslagsdaad deur die 'koudheid' van die kwik en 'ystersaad' suggereer en daarmee die vroeëre onvrugbaarheid en 'triestige' bedryf verder voer. Special mooi word in 'contras' die teenstelling uitgewerk tussen the mens wat, gewoond aan die Gebuigde en ronde, juis geboei word deur die eksakte van' kubus, driehoek, liniaal en plint 'en daardeur ontrou is aan die irrasionele van sy hele' bokspringende planeet '. 'Ystervark' is with sy contrasts tussen die 'geharnasde' siening van die diertjie se move en die 'sagter', meer ontspanne beeld in die tweede strofe 'n boeiende variasie op die vroeëre teenstelling tussen weerbaarheid en weerloosheid, terwioenyl die Skofsmotioen 'deur die verband tussen die inspuitingsnaald en die gifangel op' n other vlak voortgesit word. Onder the verse or small diertjies is Dood van die akkedis ’is particularly popular. Dit begin met 'n anecdotes

inset (die besering van die diertjie) en bloei deur middel van all kinds of assosiasies (met die verspreiding van die bloed as a connecting factor) hiperbolies uit tot die ontwaking van die oerdiere wat vergelding eis. Die gedig toon 'n verwantskap met Richard Wilbur se ‘The death of a toad’ (as ‘Die dood van die padda’ deur Barend J. Toerien in Illusies, elegieë, oorveë, transfusies vertaal) en met Opperman in 'n reël soos ‘met' n rukkerige vloek tot U’, maar is in sy eie reg 'n waardige bydrae tot Van Heerden se poësie. ‘Op die dood van klein Pieter’ is as lykdig teleurstellend en retories ná ‘Klein elegie’ uit Koraal van die dood, terwyl die opheffing van tyd en verganklikheid in ‘Skaatserswals’ (ingegee deur 'n komposisie van Waldteufel) ná ‘Pavane vir' n gestorwe prinses’ less local clinic. Soms soos met die 'parabool' in laasgenoemde gedig en die beeld van die 'saaddons' in' 'n Boom word afgekap', wend Van Heerden eie beelde van vroeër special duidelike nuwe funksie aan en skep hy die indruk dat hy in sy eie retoriek verval. In 'n hele few verses kry' n figuur, voorwerp of situasie deur middel van geografiese, historiese of literêre perspektivering een of other dimension by. In ‘Uittog’ lei die trek van die migrerende voëls na die noorde en die enigsins surrealistiese beeld van die uitspinnende naelstring (cf. Opperman se ‘Sinjale’ uit Holy beeste) tot 'n voorstelling van die kultuurverbondenheid tussen die ek en die lande van sy geestelike herkom. In ‘Die verdwaalde duif’ word daar met die noem van Rome, Jerusalem en die ‘môreland’ ou beskawings en mites opgeroep wat in die verwysing na die ‘Ark’ en ‘ongetemde water’ kulmineer. The professionalism 'Onweer' maak met sy herhaalde toespelings op A. Roland Holst se 'Zwaar weer op til' 'n enigsins afgeleide indruk, terwyl die agtervolgings- en dubbelgangermotiewe by wyse van relativeende beelde ole' n primitiewe en modern beskawing ten spyte hinderlikhede pragtig shape vind in 'Die jagter' (met 'n motto uit Holst).

The grandchildren honored in here the bundle bring Van Heerden iets nuuts in sy poësie. In the verse op Amerikaanse temas vind ons' n korrelasie met die reisjoernaal Etiquette op my suitcase, wat ook in the tyd van The knock ontstaan, al ly hulle dikwels aan 'n gebrek aan eenheid (‘Nag op see’) of word hulle ontsier deur gesogte en retoriese beeldspraak (‘Hawe van vertrek’). Op 'n hoër vlak is' Stadsbeeld 'met sy boeiende verbinding van moderne en' prehistoriese 'terme en' Lente in die park 'met sy eksperimentele gebruik van' n reeks deelwoorde en interpunksieloosheid (al sal Van Heerden hierdie procédé later met meer oortuiging aanwend ). Alhoewel ‘Rook van 'n droom’ gevaarlik ná aan die sentimentele beweeg, slaag Van Heerden tog daarin om in sy beeld van die droomkind die nodige balans te bewaar en met' n subtiele beeldaanwending die vervugierenden, brose en onwerklike te evokeer. The title van die gedig is ingegee deur die siklus ‘Gebroken kleuren’ uit De nieuwe born van Henriëtte Roland Holst-van der Schalk ('Vreemd dat de rook van een droom / hangt over den dag zoo zwaar ...'), terwyl die tema van die nooit-gebore kind ook onder other by Willem de Mérode ('Ik ben geen vader 'uit De witte roos) en Lina Spies (‘Drie laelandse verse vir die nie-ontvangene nooit-born’ uit Digby vergenoeg) voorkom. En in 'Komposisie' gee hy deur die los assosiasies tussen beelde uit die jeugwêreld, Bybel, verskillende lande en landstreke, dier, plan en mens en met die speelse aanwending van die taal 'n feitlik surrealistic this fantasy, terwyl die gevaar van losheid deur die title regverdig en deur die strofiese verdeling en rym teengewerk word.

Mead Opposite edge poss(1966) toon Van Heerden se poësie weer 'n styging deurdat hy in' n groot mate die moeisame beeld Konstruksies en eksplisiete verklarings van The knock vermy en met 'n natuurliker beelding, verrassende geestigheid, spel met die gewone woord en uitdrukking, deurmekaar aanwending van motiewe uit verskillende mitologieë, letterkundes en digters en' n losser komposisie met die afwesigheid van rymsie aan nuweën poem of tradision aan nofebansk gee. Teenoor die vroeëre versierings met 'n' masquerade-pak 'is daar nou' n naakter houding teenoor lewe en dood deur 'n koue, kliniese benadering (' Mediese ondersoek '),' n nuwe Skalksheid en macaber toon ('Dodedans') en 'n geestige variasie op die vroeëre motief van fnuiking en steriteit (' Poppeteater '). Telkens is daar in hierdie bundel sprake van die mens wat hom verset teen die 'suigkrag' van die niet ('Embrio'), sy hunkerende demand en uitreik na die son, al is die 'oordadige lig' en 'feit-om-telewe '(' Blom ') soms vir hom te veel. Op here the paradoxical wyse moet die mens ook as digter leef: deur the magician krag van die woord dwing hy ‘op hoë wind na son’, terwyl hy as mens ‘tot grond gedoem’ is (‘die strik’). Met sy hele wese reageer die mens op die 'suiging' en 'middelpuntvliedende krag' ('Verkleurmannetjie'), probe hy - ten spyte van sy bewuswees van die 'appelwrange dors' - die tradisie deur verskillende beskawingslae heen sinvol voortsit (' Klaaglied van Tiresias'; cf. 'Uittog' in The knock) en deur die verdieping in verskillende uiteenlopende wêrelde 'die groot knoop' ontrafel ('Weerwolf'), selfs al oorweldig die 'weelde' van die aarde hom soms ('On-rym') en al is die son 'n scorching vuur wat riveting work ('bestemming'). The discrepansie tussen sy uitreik na die son en vassit aan die aarde lei tot 'n ‘Treursang oor lewe en dood’ waarin disparate elements uit verskillende sfere ‘saamgerym’ word (cf. ‘Komposisie’ in The knock), terwyl die befoefte aan ‘accounts’, vrees vir kompasloosheid en ‘pyn van te veel son’ the men na die ‘moedersee’ laat terugkeer (‘Ruimtereisigers’).

Aansluitend by ‘Die gebrekte koorspen’ in The knock is van the boeiendste verse in Opposite edge poss the wat met seksuele temas work. In 'Stofsuier' the insuigtema seksueel verdiep met die vrugteloosheid en steriliteit aan die slot, terwyl die aansteek van 'n vuurhoutjie in' Pirotegniek '(cf. Peter Blum se' Die vuurhoutjie ') as vertrekpunt dieneld' viring. Hierteenoor lei die onthouding in ‘Monnikdroom’ tot 'n vorm van seksuele masochisme as die kloosterling deur middel van flagellasie' n orgasme bereik, al val the ‘myn’-beeld in strofe 5 enigsins uit die toon. Die Verkwisting wat die eenselwige seksuele daad meebring, sluit aan die slot van 'Consummatum est' nog aan by die motief van die 'triestige' bedryf in vroeëre bundels, maar deur middel van die literêre verwysings word 'n veel groter wêreld betrek en lei die hele procédé tot een van Van Heerden se most popular verses. The title is sowel seksueel (orgasme) as religieus (die kruiswoord ‘Dit is volbring’ van John, 19:30) interpreteerbaar, iets wat tot die organiese verbinding van dood en orgastiese verrukking (reëls 1, 3, 4 en die slot) in the gedig
+

lei. The ‘brand’-beeld van reël 4 word in strofe 2 verder verdiep deur die assosiasie wat die naam Helena met die ondergang van Troje oproep. Daarmee is the request na die altyd onbereikbare en swewende droombeeld van die ontbeerde (cf. ‘Rook van 'n droom’ in The knock) die hoofmotief van strofe 2 - agtereenvolgens opgeroep aan die hand van Homeros (ook die Holst van Een winter aan zee?) en Huygens (‘Op de dood van Sterre’, reël 10). The taak om die beserde uit die diasporiese veelheid van die elemente terug te roep, word in strofe 3 met die aansluiting by die Achterberg problematiek in association with the taak van die digter om die 'naamlose' in sy 'lied' te 'vertaal ', terwyl die slot deur die dubbelbetekenis van' breek 'the twee betekenisgebiede other times connect en die gedig encouraging afsluit. In ‘Hottentotsgot’ gaan die verbinding van natuurding en die godsdienstige 'n ‘ongelooflike verbintenis’ aan, terwyl die siening van die stad in ‘Sneeu op Johannesburg’ (cf. also Van Heerden se prosastuk hieroor in Son op the land) aan die hand van 'n Bybelse (Mattheüs 17: 2) religieus gekleur word. The siening van die stad as' n vrou in ‘Johannesburg’ (cf. the related voorstelling in Opperman se ‘Grootstad’ uit Negester or Ninevé) omdat the primêre beeld in strofe 4 verbreek word. Particularly satisfying daarenteen is the anecdoties-reminisserende ‘Pearston’ waarin Van Heerden die gebruik van interpolasies (what in sy vroeëre poësie dikwels steurend was) here deur the special verteltrant aanvaarbaar maak. ‘Banneling’ sluit aan by die reismotief van The knock en sit with sy waarneming en besinning die ouderwetse ‘hart’-gedigte van vroeër voort, alhoewel Van Heerden met die verwysing na‘ meeu en vlinderhaas ’in the slotstrofe die geheel tot 'n cherished eenheid bind.

Opposite edge poss is ná The knock 'n besliste vooruitgang en open nuwe moontlikhede vir hierdie poësie, maar daar kom nog heelparty verse voor waarin' n mens' n duidelike binding mis. Naas honored was the literêre verwysing tot 'n fyn tegniek ontwikkel word, is daar gevalle waar Van Heerden te sterk by die resente werk van Opperman en Van Wyk Louw aansluit: by Opperman deur die Verwantskap tussen' Klein skelet 'en' Gedagtes by 'n sarkofaag 'uit Dolosse, by Van Wyk Louw deur die oorname van die interpunksiestelsel, opbreking van woorde deur koppeltekens en interpolasies tussen hakies, soos in Tristia.

The ontwikkeling in the rigting van 'n vryer vers is ook' n kenmerkende eienskap van Teenstrydige songs (1972), al bring the bundle never enige belangrike nuwe aspects ná Opposite edge poss never.

In die eerste afdeling ('In die vroegte') sluit 'n vers soos' Masker 'met sy teaterbeelde by' Mediese ondersoek 'en' Poppeteater 'uit the previous bundel aan, terwyl heelwat verse' n vroeëre wêreld oproep: 'Suidoos' met sy mooi skakeling tussen 'sport'-wêreld en natuur in die weergawe van die wind en geweld,' Vlaam-
+

se hoewe ’wat by the‘ Vlaamse ’verse in Brushwood aansluit, en ‘Karoonag: Pearston’ (cf. ‘Pearston’ in Opposite edge poss) met sy enigsins unconnected indrukke, the indrukwekkende beeld van 'n ou vrou in ‘Moeder’, the geestige siening van die rymende oom in ‘Tom der Reimer’ (oor as Van Heerden ook in The aambrustige klok, pp. 71-72 skryf) met sy treffende beelde, doelbewus sterk markerende ryme en plasing van ‘swak’ woorde as einterminale en verse waarin 'n kinderwêreld en kosskoollewe opgeroep word. In ‘Kaapse herehuis’ met sy effektiewe toespeling op Nijhoff se ‘Het kind en ik’ word the woning met sy strict, high-quality, cultive earth leefwyse algaande beeld van 'n steriele, childless bestaan. The slotgedig in dié afdeling is ‘Verleiding’ met sy Khayyám-versugting wat tot 'n herhaling van dieselfde sinspatroon (cf. vroeër in ‘Heil die readers’ en ‘Stadsgebed’, albeit in The knock) aan the begin van elke strofe lei.

Alhoewel uiteenlopend van aard, bevat die tweede afdeling ('Sonate macabre') 'n hele aantal verse oor dood, menslike lyding en verganklikheid, in three gevalle met die figuur van die veroordeelde as tema (' Die terdoodveroordeelde ',' Brief uit 'en' Die kragter '). In aansluiting by ‘On-rym’ (Opposite edge poss) Verkry Van Heerden in 'Operasie' met behulp van 'n spel met klanke en morfeme (be, ge, ont-, ver, ing- en -e) en aan die slot ook met die verdotende trap van die adjektief' n special geestigheid, iets wat versterk word deur the functional use of the catalog 'mediese' woorde. In 'Koddige konsert' bou hy met disparate en teenstrydige dinge 'n stuk geestigheid op wat weer - ná' Komposisie 'en' Treursang oor lewe en dood 'uit vorige bundels - dreig om' n nuwe mode te word, terwyl 'Prehistories' sy effec uit the rare optrede van 'n oerdier Verkry.

Soos heelparty verse in Koraal van die dood trade die derde afdeling (‘Voorspooksels’) o.m. oor die kunstenaarskap en die skepper van dinge en stelsels, in the special oor die spanning tussen ding en woord (‘Oer’) en die digterlike ambag (‘die timmerman’). In enkele gedigte roep hy, soos telkens vroeër in sy oeuvre, met 'n enkele objek as uitgangspunt other wêrelde, beskawings en tye op, soos Afrika en uiteindelik ook die prehistoriese (' mammoet ') in' Halsketting van ivoor ', verskillende beskawings en voorvalle van geweld in 'Vuurvlieë' en die Mediterreense en Judaïsties-Christelike wêreld in 'Bokram'.

In vergelyking met Opposite edge poss bevat Teenstrydige songs less verse wat as geheel bevredig en wys die herhaling van vroeëre vondste, soos die 'leersak'-beeld in' Die ou wellusteling '(cf.' Monnikdroom 'in the previous bundle) en die gebruik - vir die soveelste keer in Van Heerden se oeuvre - van die 'parabole'-beeld in twee gedigte (' Surrealisties 'en' Skoppelmaai ') op' n sekere fasiele element in sy digkuns.

Tyd van Verhuising (1975), the first bundle wat van Van Heerden ná sy ernstige
+

siekte verskyn, verteenwoordig 'n belangrike verdieping van vroeëre motiewe deurdat die persoonlike ervarings tot serious vrae oor die self en tot' n eksistensiekrisis lei. Daarby bevat dit, in vergelyking met die voorafgaande drie bundels, 'n groter persentasie verse wat as geheel bevredig. Tematies toon die gedigte 'n verwantskap met In hospital van die negentiende-eeuse Engelse digter William Ernest Henley, 'n bundel wat ook oor' n amputasie-geskiedenis trade, al val die aksent meer op indrukke van die hospitaalpersoneel.

The first afdeling (‘Grensskeiding’) bestaan, soos dié van Teenstrydige songs, uit enkele indrukverse, herinneringsgedigte oor die Boland en veral die Karoojeug, soos 'Algemeene handelaar' met sy kontras tussen uiterlike onooglikheid en rande en 'Pearston: Herbesoek' waarin die 'boete en die skuld' van die slotreël vaag bly en nie in die verse will never be responsible. Heelparty van dié gedigte mis 'n duidelike binding (' Ou man in dekstoel '), toon' n neiging tot versiering ('Hyskrane: Kaapse dokke') of wek suggesties wat buite die toon val (soos dié met die nagmaal in die slotreël van 'Vuurboom'). Important is ‘Klein vaderland’ (cf. C.G.S. de Villiers se gelyknamige sketsbundel waarvan the title deur Van Heerden gee is). The gedig is 'n pinless afrekening van die ek met sy vroeëre oppervlakkige en estetiserende siening van die dood, iets wat selfs in strofe 7 tot' n veroordeling van Koraal van die dood As bloot ‘literêre oefeninge’ lei, al word die gedig met sy uitweiding oor the ‘dubbelgraf’ n offers wydlopig en mis dit 'a satisfying slot. The strongest verse in the first afdeling is ‘Aan die Verhuisingsmanne’, was the subject wat in the bundle title benoem word, sy intrede doen. The gedig toon 'n conscientious gang deur die agtereenvolgende aanspreking van vriende, mededraers, regters en gode, terwyl die opnoem van objects waaroor gewaak moet word, tot simbole van' n hele lewe in sy essensie én verfyning uitgroei. Van Heerden se vers roep tematies Achterberg se ‘Beumer & Co.’ in the herinnering, maar laat eerder deur sy verdeling in four movements aan Totius se ‘Viermaal gesien’ (By the monument) dink waarin daar ook sprake is van ‘die man met die baar’.

In the tweede afdeling (‘Vertraagde tempo’) kom die vroeëre motief van die ingeperkte vryheid (cf. bv. 'N vers soos ‘Papegaai’ uit Verklaarde nag) in 'n other toonsleutel in ‘Huisbaas’ terug, terwyl die leed van die indiwidu in ‘Drukwerk’ en ‘Verplasing’ met dié van Christus vergelyk of vereenselwig word. In ‘Droom’ Van Heerden die bekende mistiek-Christelike beeld van die bloeiende roos aan as daar sprake is van die ‘afgekapte onderlyf’ wat weer wonderbaarlik begin groei. The medication en toedienings word by wyse van 'n personifiëring as nuwe bure en ongenooide, opdringerige guests in' Heperine-inspuiting 'gesien, terwyl dieselfde tegniek particularly apt deur die verswyging van die besoeker se identity' aangewielid in the family slotreël . The nuwe ordening waaraan the mens gewoond moet raak, is the boustof in 'Banneling', wat - ná the favorable middelstuk - 'n habenjie onaf sluit, en' Verandering ', waarin' aardepols' te eksplisiet-verklarend is en die beeld in die slotstrofe van die lamp 'wat soos' n knee skarnier', reeds in Marsman se Temple en kruis voorkom (see ‘de lamp, the knees kan as een kameel / en rijst as een giraffe’). Particularly aangrypend is the beeld van die mismaakte mens in the sober ‘Voëlverskrikker’, waarin alle liggaamsdele geparodieer word, keep the ‘knees / kuite / voete’ wat al drie 'n afsonderlike versreël in front of en tipografies deur die inspringing uitstaan. In 'Sprong'

sluit Van Heerden sowel by die vroeëre ‘Valskermspringers’ (Koraal van die dood) met sy ‘uitstel’-motief as by the‘ suigkrag’-tema van Opposite edge poss aan, terwyl die gedege van eensaamheid en dood eksplisiet na vore kom in ‘Pilletroos’ (waarskynlik na analogie van Huygens en Jonckheere se O (o) gentroost) en ‘Die vleeseters’, waarin hy weer met die herhaling van dieselfde morfeem die tipe effek van ‘Operasie’ (Teenstrydige songs) wil bereik. ‘Vrae’ (oorspronklik published in Verse vir Opperman, 1974) sluit tematies by die mymerende liefdesverse van vroeër (bv. Brushwood) aan, maar deur die strict strofiese ordening van die reeks vrae met die herhaalde ‘Sal jy my nogiehê’-inset (cf. the related procédé in‘ Aan die Verhuisingsmanne ’) maak dit 'n veel sterker indruk. Alhoewel never all honored in hierdie afdeling bevredig nie en 'n mens by die beoordeling van verse met so' n tematiek moet waak teen wat Opperman na aanleiding van Totius se lykdigte die ‘klaargemaakte gevoel’ (Wiggelstok, Cape Town, 1959, p. 33) genoem het, is the verse in 'Vertraagde tempo' van die aangrypendste poësie in Afrikaans oor 'n siektegeskiedenis en neem the best onder hulle -' Familielid ',' Voëlverskrikker 'en' Droom '-' a special plek in Van Heerden se oeuvre in.

Ná hierdie indrukwekkende reeks verse maak the dignified in ‘Vir die laksman’, die derde afdeling, 'n less goeie indruk. 'Ballade van dominee Sweep' met sy plek-plek hinderlike ryme werk met verwysings na 'n ontkleedanseres (Glenda Kemp?), Terwyl' Afskeidslied 'na aanleiding van die inwyding van die Paarlse taalmonument ontstaan ​​het, maar ook' n toespeling op die Naz se boekeverbranding bevat. In ‘Skryfprobleem’ spreek Opperman in die slotstrofe mee en in ‘Cry, my beloved’ speel Van Heerden regstreeks op ‘Gebed om die given’ en Alan Paton se roman terug. Geslaagder is the voëlbeelde in ‘Jagvalk’, ‘Voël in 'n kou’ en ‘Janfiskaal’, waarin sensuur en geestelike dwingelandy the hooftema is. ‘Afbraak’, was the Verhuisingsmotief met die apokaliptiese beeld aan die slot sy finale beslag kry, word, soos ook Italiaanse treinreis ’, deur die geykte‘ parabool’-beeld ontsier.

By Gelentheid van sy sestigste verjaardag in 1976 verskyn The ysterwoud, 'n facsimile-uitgawe van agttien ongepubliseerde verse in the digter se handkrif, wat ten nouste by Tyd van Verhuising aansluit, al is daar nog nie van 'n verdere ontwikkeling sprake nie en klink sommige reëls of gedigte enigsins narcissisties en selfvertroetelend. The theme of ingehoktheid, wat in vroeëre bundels in 'n geestelike inperking maar sedert Tyd van Verhuising ook in 'n liggaamlike opsluiting tot uiting kom, vind sy neerslag in the mitology figure van ‘My Ikaros’ met sy mooi eerste strofe en ‘Hout en staal’ met sy toepassing op eie mismaaktheid in die slotstrofe. In ‘Walvisstasie’ met sy feitlik Oppermanniaanse beelding Verkry Van Heerden 'n sterk ‘objective correlative’ vir die persoonlike emosie en toestand en gebruik hy die beeld van die walvis wat telkens in die literatuur as motief opduik en onder Andere by Melville (Moby Dick), Hemingway (The old man and the sea) en Du Plessis (Ballad van die eensame seeman) voorkom. In ‘Huiswaarts’ sluit Van Heerden aan by die
+

vroeëre reis- en aankomsmotief (soos bv. in ‘Rusoord’ uit Verklaarde nag), terwyl hy in ‘Twee vreemdelinge’ here the motief met 'n Bunyan-of Elckerlijc-situasie verdiep, al kom die slotstrofe feitlik woordeliks met die refrein in Annie M.G. Schmidt se ‘Pardon!’ Ooreen. ‘Oortog’ werk, soos vroeër ‘Die reisgenoot’ (Verklaarde nag), met the tradisionele beeld van Charon en sy boot, terwyl 'Huishuur' met the situation van die bure wat hulle gewone doen laat staan, the Rentmeester wat in the straat verskyn en the huisvroue wat agter die kantgordyntjies deurloer, 'n klakkelose herhaling van situasies uit Nijhoff se 'Het uur U' is, special dat hierdie Gegewe as literêre verwysing funksioneer of die gedig sinvol verdiep. Soos in ‘Verplasing’ en ‘Drukwerk’ uit Tyd van Verhuising word die eie leed in 'Die venster' met dié van Christus geassosieer, terwyl die 'mediese' ervaring met inspuitings (cf. 'Heperine-inspuiting' uit the previous bundle) met die vroeëre herinnerings- en doodsmotiewe connect word, iets wat ook in 'Surgeon' - in Kanse op 'n wrak "Surgeon" genoem - voorkom. Op dieselfde wyse roep the brandewyn in ‘Tienjaar-oue’ en the braaiende vleis in ‘Braai’ 'n verskeidenheid assosiasies op en lei dit veral in laasgenoemde geval tot' n heg sluitende vers.

The ysterwoud word opgeneem as the vyfde afdeling van Kanse op 'n wrak (1982), was die siektegeskiedenis weer neerslag vind en baie van die vroeëre Van Heerden-motiewe in gewysigde vorm hulle Herverskyning maak. In die eerste afdeling, 'Mure en afstande', is daar telkens toespelings op die ouderdom en aftakeling, word die ou motiewe van inperking, ontsnapping en afskil tot die essensiële op 'n nuwe wyse aangewend en is' n couple opgedra aan medeskrywers wat in 'n soortgelyke situasie verkeer. In ‘Tralielied’, wat met sy opdrag aan B.B. Lasarus en die toespeling op die Amandla-teken aan die slot op Breyten Breytenbach betrekking het, word die vroeëre geestelike inperking in verse (Brushwood) 'n letterlike liggaamlike opsluiting, terwyl daar in ‘Brief aan Johan Daisne’ deur die speel met name van hierdie Vlaamse skrywer se romans sprake is van' n nag wat kom special enige beswering teen die lot. The doodsgedagt vind pragtig design in ‘Klein himne aan die ouderdom’ wat as opdragvers vir W.E.G. Louw vroeër in the huldigingsbundel Skanse teen the tyd verskyn het. Die vergaan van dinge, die vermolming en die kneusing is in hierdie gedig voorwaarde 'vir later herbevestiging en opstand', 'n mens moet' die sterwe leer bemin 'en' die toegemete pyn en letsels / rankry en tot hoër wyding voer 'sodat hy deel van 'n' full kring 'can be worded. In 'Viswinkel' is die filering van die vis noodsaaklik vir die oersplyting en totstandkoming van die essensiële, 'n proses wat in die slotstrofe met die beelde van' n pêrelkrans, varingveer, pynboom en Kersboom voorgestel word, terwyl 'Busrit in die nag' met 'n variasie op die vroeëre uitstelgedagt by Van Heerden die lewe allegories (maar daardeur enigsins geyk) as' n nagwaak en busrit voorstel.

Terwyl die biografiese Gegewe in die eerste afdeling nog periferaal is en die opdragte en onderwerpe as ‘objective correlatives’ vir die eie leed, is die
+

siektegeskiedenis meer regstreeks die boustof in die tweede afdeling, ‘Vallende man’, al word die talle sportfigure - wat 'n bekende category by Van Heerden voortsit - here dikwels die draers van die emosie. ‘Hangswewer’ en ‘Sweefstokarties’ - laasgenoemde met sy toespeling op Marsman se ‘Salto mortale’ in the tweede laaste strofe (cf. also ‘Steltloper’ in Brushwood) - sluit met die motief van die swaartekrag en dood regstreeks aan by 'n belangrike motief in Brushwood